ZEYTİNYAĞLILAR

Yazan : AYDIN YILMAZ
 

Zeytinyağı; hoş, lezzetli ve sindirimi kolay bir besin maddesidir. Asit derecesine göre çeşitlere ayrılır:

% 3-5 oranlarındaki sürülmüş, temizlenmiş yağlara "Rafine yağlar" denir. % 1 asit oranında olanlar ise " içme yağlar" dır. %1-1,5  asit oranında olanlar ise "Extra-extra yağlar" dır. %1.6-2.5 oranı da tamamen yemeklik yağları içerir. 

Türkiye'de yılda yaklaşık 125.000 ton zeytinyağı üretilir. Zeytinyağı, tıpta ilaç olarak da kullanılmaktadır. Özellikle karaciğer ve böbrek hastalarına içmeleri önerilir. Tıbbî araştırmalar göstermiştir ki, zeytinyağı sağlıklı bir besindir. İşte buna bir örnek; ABD Houston Methodist Hastanesi Arterioskleroz Bölüm Şefi Prof. Dr. Antonio Gotto yemeklerde zeytinyağı kullanılmasını önerir. Türkiye'de yapılan araştırmalar göstermiştir ki, erişkin ölümlerinin üçte birinin nedeni; kalp hastalıktandır. Kalp krizindeki en önemli etken de yüksek kolesteroldür. Kan yağları içinde HDL (yüksek dansiteli lipoprotein) olarak tanımladığımız kolesterol faydalıdır. Ama buna karşılık LDL (Düşük dansiteli lipoprotein) dediğimiz kolesterol ve trigliseridler damar sertliğini kötü yönde etkileyen, kalbe oksijen taşıyan damarların daralmasına yol açan bir etkiye sahiptir.

Zeytinyağlı Yaparken Dikkat Edilecek Konular

• Zeytinyağlı yemeklerin renklerinin canlı olmasını isterseniz, pişireceğiniz kabın içini önceden tuz ve limonla ovarak yıkayınız.

• Zeytinyağlı yemeklerin piştikleri tencerenin kapağını soğumadan açmayınız.

• Zeytinyağlı yemeklere daima bir miktar şeker katınız.

• Zeytinyağlı yemekler, hakiki zeytinyağı ile yapılırsa daha lezzetli olur.

• Zeytinyağlı yemeklerde taze domates kullanılması, yemeklerin daha lezzetli, daha hafif ve sağlıklı olmasını sağlar.

Zeytinyağından Yapılan Yemekler

• Zeytinyağlı ayşe fasulye • Zeytinyağlı bakla • Zeytinyağlı bamya • Zeytinyağlı ısırgan otu • Zeytinyağlı bakla (taze iç) • Zeytinyağlı bakla fava • Zeytinyağlı barbunya pilaki (taze) • Zeytinyağlı barbunya pilaki (kuru) • Zeytinyağlı çalı fasulye • Zeytinyağlı enginar • Zeytinyağlı enginarlı bakla • Zeytinyağlı gelincik • Zeytinyağlı fasulye pilaki • Zeytinyağlı kabak imam bayıldı • Zeytinyağlı kabak kalye • Zeytinyağlı kereviz • Zeytinyağlı patlıcan imam bayıldı • Zeytinyağlı patlıcanlı pilav • Zeytinyağlı patlıcan şakşuka • Zeytinyağlı patlıcan pilaki • Zeytinyağlı patlıcan imam tattı • Zeytinyağlı pırasa • Zeytinyağlı mevsim türlüsü • Zeytinyağlı mercimekli imam bayıldı • Zeytinyağlı ıspanak pirinçli • Zeytinyağlı ıspanak kökü • Zeytinyağlı semizotu • Zeytinyağlı şalgam • Zeytinyağlı yerelması • Zeytinyağlı havuç • Zeytinyağlı ekşili pırasa • Zeytinyağlı karnabahar • Zeytinyağlı taze enginar

Zeytinyağlı Dolmalar

• Zeytinyağlı yaprak dolma • Zeytinyağlı pazı dolma • Zeytinyağlı pırasa dolma • Zeytinyağlı soğan dolma • Zeytinyağlı kabak dolma Zeytinyağlı kereviz dolma • Zeytinyağlı lahana dolması (midyeli) • Zeytinyağlı ayvalı lahana dolması • Zeytinyağlı şalgam dolması • Zeytinyağlı yalancı dolma • Zeytinyağlı yeşil mercimekli dolma • Zeytinyağlı hamsili pazı yaprağı dolması • Zeytinyağlı karalahana dolması • Zeytinyağlı lahana dolması • Zeytinyağlı yaprak dolması • Zeytinyağlı biber dolması • Zeytinyağlı patlıcan dolması • Zeytinyağlı domates dolması • Zeytinyağlı midye dolması • Zeytinyağlı uskumru dolması • Zeytinyağlı enginar dolması • Zeytinyağlı mercimek dolması • Lüfer balığı dolması • Istakoz dolması • Mantar dolması • Midyeli domates dolması • At kestanesi yaprağı dolması • Av kuşları dolması • Hindi, kaz, tavuk, ördek dolmaları

Zeytinyağlı Balıklar

• Palamut balığı pîlaki • Kefal balığı pilaki • Kalamar balığı pilaki • Midye pilaki • İstiridye pilaki • Mersin balığı pilaki • İstiridye pilaki • Uskumru balığı pilakisi.

Zeytinyağı ve Çiçek Yağında Kızartılarak Yapılan Yemekler

• Biber tava • Enginar tava • Karnabahar tava • Kabak tava • Patlıcan tava • Havuç tava

Pilakiler

• Domates pilakisi • Mantar pilakisi • Taze mantar pilakisi • Pırasa pilakisi • Kuşkonmaz pilakisi • Paça pilakisi • Dana pilakisi • Zeytinyağlı fasulye pilaki.

Zeytinyağlı Dolmalar

Zeytinyağlı dolmaların içi üç ayrı şekilde hazırlanabilir:

• Yemeklik doğranan soğan, tuzla ovulduktan sonra pirinç ve diğer malzemeler konulup karıştırılır, sonra dolma yapılır.

• Soğan, yemeklik doğranıp, biraz kavrulduktan sonra pirinç ilave edilip, az su ile pişirilir ve sonra dolma yapılır.

• Soğan, piyazlık doğranır, yağda kavrulup pembe renk aldıktan sonra pirinçle beraber üç dakika daha kavrulur. Suyu konulup pişirilir. Piştikten sonra dolma yapılır. Üçünün lezzeti de birbirinden farklı özelliktedir. Dolma içlerinde bir kilo pirince 4 kg. soğan konması dolmanın hem yumuşak hem de lezzetli olmasını sağlar. Hele bu dolma içleri gerçek zeytinyağı ile yapılırsa daha da sağlıklı olur. Dolma içine koyulacak suyun yarısı yağsız et suyu olursa lezzeti artar. Hazırlanan dolma içinin buzdolabında bekletilmeden hemen sarılması ya da doldurulması da yemeğin lezzeti açısından önemlidir.

Not: Menekşe, Fasulye, Ebegümeci, Dut, Fındık, Ihlamur yaprağı gibi yapraklardan da dolma sarılabilir • • •